Aidat nasıl belirlenir?
Aidat, binanın ya da sitenin bir yıllık ortak giderlerinin bölümlere paylaştırılmasıdır. Yönetici, yıl başında tahmini gelir ve giderleri gösteren bir işletme projesi hazırlar: kapıcı ve temizlik, elektrik ve su, asansör bakımı, sigorta, küçük onarımlar, yönetim giderleri. Proje kat malikleri kurulunda görüşülüp kabul edilir; böylece her bölümün ödeyeceği aidat belli olur.
Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 37. maddesine göre kat malikleri kurulunca kabul edilen ya da süresinde itiraz edilmeyen işletme projesi kesinleşir. Kesinleşen proje, ödenmeyen aidatın tahsilinde güçlü bir belge sayılır. Bu yüzden aidat tutarını kurul kararına ve işletme projesine dayandırmak hem yöneticiyi hem sakinleri korur.
Kat Mülkiyeti Kanunu 20. madde: giderlere katılım
Kanunun 20. maddesi, kat maliklerinin ortak giderlere nasıl katılacağını düzenler. Genel ilke şudur: kat malikleri arasında başka türlü bir anlaşma yoksa, ortak yerlerin bakım, koruma ve onarım giderlerine, sigorta primlerine ve ortak tesislerin işletme giderlerine arsa payı oranında katılınır. Kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi gibi hizmet giderlerinde ise eşit pay ilkesi öngörülür.
Yönetim planı bu kuralların dışında bir paylaşım öngörebilir; birçok binada aidat, giderin türüne bakılmaksızın tek ve eşit bir tutar olarak belirlenir. Isınma gideri ise çoğu zaman yönetim planına ya da ısı pay ölçerlere göre ayrıca paylaştırılır. Kat maliki, bölümünü ya da ortak yerleri kullanmadığını öne sürerek giderlere katılmaktan kurtulamaz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Kendi binanız için yönetim planınıza bakın, gerekirse bir avukata danışın.
Eşit, arsa payı ve metrekare: farkı ne?
Aynı örnek üzerinden bakalım: aylık toplam gider 36.000 ₺, binada 10 daire ve bir dükkân var. Ortak payda 360; dairelerin her biri 30, dükkân 60 pay sahibi.
- Eşit: 36.000 ₺ ÷ 11 bölüm. Her bölüm 3.272,72 ₺ öder; bölünmeden kalan 0,08 ₺ son bölüme eklenir ve o bölüm 3.272,80 ₺ öder.
- Arsa payına göre: her daire 36.000 × 30 / 360 = 3.000 ₺, dükkân 36.000 × 60 / 360 = 6.000 ₺ öder. Payların toplamı paydaya eşit olduğu sürece dağıtılan toplam da 36.000 ₺ olur.
- Metrekareye göre: daireler 120 m², dükkân 140 m² ise toplam alan 1.340 m²’dir. Her daire 36.000 × 120 / 1.340 = 3.223,88 ₺ öder (kuruşa yuvarlanmış). Dükkân 3.761,19 ₺ eder; son bölüm olduğu için kalan 0,01 ₺ ona eklenir ve 3.761,20 ₺ öder.
Arsa payı tapuda yazar ve değişmez; metrekare ise ölçüme dayanır. Hangisinin kullanılacağına yönetim planı ya da kurul kararı karar verir. Yukarıdaki hesaplayıcıda yöntemi değiştirerek kendi binanız için farkı görebilirsiniz.
Yuvarlama: kuruşlar nereye gider?
Toplam, bölümlere her zaman tam bölünmez. Hesaplayıcı ve Hatıl Yönetim, tutarları kuruş cinsinden tam sayıyla hesaplar: önce her bölümün payı aşağı yuvarlanır, kalan kuruşlar listedeki son bölüme eklenir. Böylece dağıtılan toplam girdiğiniz toplama kuruşu kuruşuna eşit olur ve fark, açıklanabilir tek bir yerde durur. Fark birkaç kuruştan büyük olmaz.
Gecikme tazminatı
Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 20. maddesine göre aidatını zamanında ödemeyen kat maliki, geciktiği günler için gecikme tazminatı öder; oran aylık %5’i geçemez. Hatıl Yönetim’de gecikme tazminatı varsayılan olarak kapalıdır. Açtığınızda oranı (en fazla %5) ve ek süreyi siz seçersiniz; tazminat kalan tutar üzerinden, gün gün ve basit faizle işler.
Hatıl Yönetim’de tekrarlayan aidat planı
Hesapladığınız aidatı her ay elle yazmanız gerekmez. Yönetici panelinde bir aidat planı oluşturun: tutar, dağıtma yöntemi (eşit, sabit tutar, arsa payı, metrekare ya da elle) ve vade günü. Plan her dönem borçları kendiliğinden oluşturur; oluşturmadan önce bölüm bölüm ön izleme tablosunu görürsünüz. Bu sayfadaki hesap, paneldeki toplu borçlandırmayla aynı kuralı kullanır.
- Sakinler borçlarını mobil uygulamada görür, havale ya da EFT dekontuyla ödeme bildirir.
- Onayladığınız ödeme borca düşer, makbuz kendiliğinden hazırlanır.
- Vade yaklaşınca sakinlere nazik bir hatırlatma gider.